”భారత పోలీస్ వ్యవస్థ తరహాలో వ్యవస్థీకృత నేరాలకు పాల్పడే మరో విభాగం ఈ దేశంలో బహుశా ఇంకొకటి ఉండదేమో”
1961 నాటి 'స్టేట్ ఆఫ్ యూపీ వర్సెస్ మహ్మద్ నయీమ్' కేసు తీర్పు సందర్భంగా అలహాబాద్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ఆనంద్ నారాయణ్ ముల్లా చేసిన తీవ్ర వ్యాఖ్యలివి. నాటి పోలీస్ వ్యవస్థలోని లోపాలను ఎండగడుతూ ఆయన చెప్పిన ఈ మాటలు ఎంత చేదుగా ఉన్నప్పటికీ, నేటికీ కొందరు అధికారులు తమ ప్రవర్తనతో ఆ విమర్శను అక్షరాలా నిజం చేస్తూనే ఉన్నారు. ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జరుగుతున్న స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల తీరే దీనికి సజీవ సాక్ష్యం.
రాష్ట్రంలో ప్రస్తుత పరిస్థితులు చూస్తుంటే.. జస్టిస్ ముల్లా నాటి రోజుల్లో చేసిన విమర్శ కేవలం ఒక చారిత్రక వ్యాఖ్య మాత్రమే కాదేమోననిపిస్తోంది. విపక్షాలు చేస్తున్న ఆరోపణలు, ఇస్తున్న ఫిర్యాదుల సరళిని గమనిస్తే.. ఈ ఎన్నికలను ఎలా ఏకపక్షం చేయాలో నేర్పే ఒక సమకాలీన గైడ్‌లా ఆనాటి వ్యాఖ్యలు సరిగ్గా సరిపోతున్నాయి.
భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో ఎన్నో వింతలు చూశాం కానీ, ఏపీ స్థానిక పోరులో నామినేషన్ల ప్రక్రియ సాగుతున్న తీరు సరికొత్త రికార్డులను సృష్టిస్తోంది. ఎండల్లో కిలోమీటర్ల కొద్దీ క్యూ లైన్లలో నిలబడి ఓటర్లు ఎందుకు శ్రమపడాలి? అసలు ఓటు వేసే భారమే లేకుండా నామినేషన్ల దశలోనే ఆట ముగించేస్తే పోలా? అనేంత సులువైన షార్ట్‌కట్‌ను ఇక్కడ అమలు చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది.
విపక్ష అభ్యర్థుల నామినేషన్ పత్రాలను లాక్కోవడం, చింపేయడం, మాయం చేయడం వంటి విన్యాసాలు జరుగుతుంటే.. రక్షణగా నిలవాల్సిన ఖాకీ యంత్రాంగం మాత్రం నిమ్మకు నీరెత్తినట్లు ఉండిపోయింది. పులివెందులలో గుంపులను చెదరగొట్టడానికి గాల్లోకి కాల్పులు జరపడం, పుంగనూరులో విపక్ష కాన్వాయ్‌లపై రాళ్ల వర్షం కురుస్తున్నా చూస్తూ ఉండిపోవడం.. వంటివి గమనిస్తే, ముందే ఎవరు గెలవాలో డిసైడ్ అయిపోయిన మ్యాచ్‌లో అంపైర్ పాత్రను పోలీసులు పోషిస్తున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది. ఈ మూగ ప్రేక్షక పాత్రను చూస్తుంటే, తాము ఉన్నది ప్రజాస్వామ్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనా లేక పాతకాలపు బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్ లాంటి ఫ్యాక్షన్ రాజకీయాల మధ్యనా అనే అనుమానం సామాన్యుడికి రాక మానదు.
మరోవైపు, ఈ రాజకీయ నాటకంలో డిప్యూటీ సీఎం పవన్ కళ్యాణ్ ప్రసంగాలు అదనపు ఆకర్షణగా నిలుస్తున్నాయి. "శాంతిభద్రతలకు విఘాతం కలిగిస్తే సహించేది లేదు... తోలు తీస్తాం" అంటూ గతంలో టీవీ కెమెరాల ముందు గర్జించిన నాయకుడు, ఇప్పుడు తన వాయిస్ పెంచేది కేవలం పాత అధికార పార్టీ నేతలపై మాత్రమే అన్నట్లు వ్యవహరిస్తున్నారు. సొంత కూటమి శ్రేణులు ఇనుప రాడ్లు, సీసాలతో వీరవిహారం చేస్తూ ఏకగ్రీవాల పంట పండిస్తుంటే, ఆ వేడిపూరిత ప్రసంగాలన్నీ కాస్త వ్యూహాత్మక మౌనంగా మారిపోవడం గమనార్హం. అంటే శాంతిభద్రతల ఉల్లంఘన అనేది కేవలం అవతలి పక్షం చేస్తేనే తప్పా? సొంత కూటమికి సీట్లు దక్కుతుంటే అది ఒప్పా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ఈ మొత్తం వ్యవహారం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏమీ తెలియనట్లు మౌనంగా చూస్తోన్న తరుణంలో సాగుతోంది.
దేశవ్యాప్తంగా ఎన్నికల సంఘం నిష్పాక్షికతపై, ఓట్ల తొలగింపులపై చర్చ జరుగుతుంటే.. ఏపీ మాత్రం డిజిటల్ అక్రమాలతో పనిలేకుండా ఒక అత్యంత సంప్రదాయక, భౌతిక మార్గాన్ని ఎంచుకుంది. సైబర్ హ్యాకింగ్‌లు, ఈవీఎం ట్యాంపరింగ్‌లు ఎందుకు? అసలు విపక్షాన్ని నామినేషనే వేయనివ్వకపోతే సరిపోతుంది కదా అనే 'సింపుల్ ఫార్ములా'ను ఇక్కడ విజయవంతంగా అమలు చేస్తున్నారు.
ఒకవైపు ఏకగ్రీవాల సంబరాలు జరుగుతుంటే, మరోవైపు ఆలోచించే ప్రజలు మాత్రం అయోమయంలో పడ్డారు. ఇది నిజమైన ప్రజాస్వామ్యమూ కాదు, అలాగని సైనిక పరిపాలనా కాదు. ఓటు వేసేందుకు పోలింగ్ బూత్ దాకా వెళ్లకుండానే, నామినేషన్ల డెస్క్ దగ్గరే విజేతలను ముందే డిసైడ్ చేసే సరికొత్త 'హైబ్రిడ్ మోడల్' ఇది. ఈ ప్రక్రియ మొత్తానికి చట్టాన్ని అమలు చేయాల్సిన పోలీసులే ప్రైమ్ స్పెక్టేటర్స్ (ముఖ్య ప్రేక్షకులు).
చివరగా చెప్పాలంటే.. డిప్యూటీ సీఎం పవన్ కళ్యాణ్ ఫేమస్ సినిమా డైలాగ్‌ను కాస్త మార్చి చెప్పుకోవాలి: "మాకు కొంచెం తిక్కుంది... కానీ పోల్స్ గెలవడానికి ఒక క్లియర్ లెక్కుంది!" ఓటింగ్ మిషన్లు, కౌంటింగ్ కేంద్రాల దాకా ఎందుకు? నామినేషన్ల రిజిస్ట్రేషన్ డెస్క్ దగ్గరే లెక్కలన్నీ తేలిపోయాక.. ఇక ఓటరుతో పనేముంది? నిజంగానే ఇది ఒక తిరుగులేని రాజకీయ సింఫనీ!
